Category Archives: SANAYSAY

Makuha ka sa tingi!


Noon pa man kultura na ng maraming Pilipino ang tumangkilik sa patingi-tinging bagay na mabibili sa mga pamilihan. Hindi na mabigat sa bulsa, natutugunan pa nito ang iba pang mga pangangailangan. Ang bawat tingi ay nagmumula sa bultuhan, at sa bawat bultuhang iyon maraming pwedeng mangailangan; maraming pwedeng makinabang.

Sa edad kong malapit nang itakwil ng kalendaryo, nasa sitwasyon na ako kung saan minumulto na ako ng hinaharap. Nakakatakot. Hindi ko mawari kung saan ba ako tutungo o kung saan ba ako mananatili. Hanggang naisipan kong magsimula muli sa butil. Mahirap damputin pero pinipilit kong pagsama-samahin. Ewan ko ba, nakatapos na naman ako pero bakit kumukuha pa ako ng bagong kurso, hindi ko alam kung “calling” ba itong maituturing o dahil sadyang hindi ko lang talaga alam ang pakinabang ko sa mundo.

Kulang ang 24 oras sa tulad kong pinagsasabay ang pag-aaral at paghahanap-buhay. Maswerte na nga ako kung pagkakalooban ako ng tatlo hanggang apat na oras na tulog. Nakakainggit nga minsan yung ilan na napakaraming oras para mamuna, manlait, mang-away at kung anu-ano pa. Kung maaari nga lang sanang manghingi ng mga oras nila para idugtong sa oras nang pagtulog ko, nilimos ko na.

Minsan naitatanong ko na rin sa sarili kung ano bang napapala nila sa paulit-ulit na diskusyon. Lalo na sa mga pagkakataong… ang isang mapanlinlang na balita ay tatapatan din ng isa pang huwad na balita. Nakakasawa.

Naalala ko pa ang napakagandang balitang napirmahan na ng Pangulong Duterte ang pagsasabatas ng pagkakaroon ng libreng edukasyon sa kolehiyo. Akala ko makakapagpahinga na ang mga litid sa lalamunan ng mga aktibista pero nakakatawang refund naman ngayon ang isinisigaw nila.

Totoo nga siguro ang sabi nila, na ang isang tao kapag galit sa kapwa nito, gumawa ka man ng tama, mali ka pa rin sa paningin nito. Kaya ako, kaysa pag-ukulan ng panahon ang mga usaping wala namang nananalo, mabuting pag-ukulan na lang na pansin ang sariling pag-unlad. At isipin kung paano ka ba makakaambag sa bansang nahahati sa maraming kulay.

Bilang mag-aaral sa larangan ng edukasyon, tungkulin kong pahalagahan ang katawagang iskolar ng bayan. At sakaling mapagtagumpayan ko ang larangang tinatahak ko, tungkulin ko namang gampanan ang profesyon na panunumpaan ko.

Kung tutuusin, kawalang-edukasyon ang ugat ng lahat ng ito. Kaya naniniwala akong ang edukasyon din ang sulusyon sa suliraning droga, krimen, kahirapan at sa marami pang aspeto.

Butil ang isa sa pinaka maliit na bahagi na mahirap hagilapin kapag nawala na, pero sa butil din nagsisimula ang lahat. Kaya sakaling matagpuan mo iyon sa sarili mo, ganoon na rin sa iba, sikapin mo itong hulmahin sa tama at sa paraang alam mo.

Nakakalungkot isipin, napakahirap ng ibalik sa dati ang isang bagay na alam mong bulok na. Mahirap tanggapin pero iyon ang katotohanang nasa huling bahagi na sila. Ang tanging pwede mong gawin ay agapan ang mga binhing malaki ang potensyal na namulaklak malayo sa mapesteng lipunan.

Bahagi tayo ng kabuuan, at ang bawat kabuuan natin ay may mga bahaging handa namang magbahagi para sa ikabubuo ng iba.

Hindi lahat ng hati ay patungkol lang sa kawalan ng pag-kakaisa, tungkol din ito sa pagtutulungan o kung paano ka makakaambag sa bayan na alam mong puno pa naman talaga ng pag-asa.

***

Ang sanaysay na ito ay lahok sa para patimpalak sa Saranggola Blog Awards 9 na may temang “sachet”

Note: Ang larawan sa itaas ay hindi ko pagmamay-ari, kuha ito mula sa internet,

 

“MAGSAMA NA TAYO”


motel symbolMalabo ang ilaw. Tanging ang pagmamahal lamang nila Alberta at Oscar ang nagiging tanglaw sa apat na sulok na kanilang tinutuluyan noong mga oras na iyon. Malamig ang aircon. Subalit wala itong nagagawa upang ibsan ang maiinit na sandali ng magkaparehang kapwa nag-aapoy. Nakapapaso ang bawat sandali. Sa bawat pagpatak ng naiipong lakas, umaagos ito at patuloy na dadaloy hanggang lamunin ng sedang kanilang kinahihigaan. Huhugot ng malalim na paghinga. Babagsak. At magwiwikang “Mahal kita”.

Normal na sa kanila ang mga pagyayaring ito sa loob ng tatlong taon. Hindi naman madalas, pero kapag may naitatabing sobra mula sa pinagpapaguran nila bunga ng minsanang pag-o-overtime o kaya’y double pay nagagawa talaga nilang pumasok dito. Bakasyon na nga nilang maituturing kung mabubuo nila ang bente-kwatrong oras sa loob ng kahong ito. Tatlo, anim hanggang labing-dalawang oras ang kadalasan nilang inilalagi dito.

Kahera si Alberta at taga-salansan naman ng mga produkto itong si Oscar sa parehong pamilihan. Malamang, doon din sila nagkakilala. Nagsimula sa mga payak na hatid-sundo, pagyayaya kumain sa turu-turo, at mga karaniwang bagay kung paano nagkakapalagayan ng loob ang isang magkaparehang tulad nila.

Katulad ng mga relasyong sinusubok na nang tagal ng panahon, napapag-usapan din naman nila ang mga bagay-bagay sa hinaharap.

“Mahal, hindi ka ba nanghihinayang sa mga binabayad natin dito?” malambing na banggit ni Alberta habang nakayakap ito kay Oscar.

“hmmm… minsan, gusto mo ikaw naman magbayad next time?” pabirong sagot ni Oscar na habang nagsasalita, ay tila naglalakbay din ang isip sa pagtitig sa kisame.

Umangat ang palad ni Alberta sa pagkakayakap nito sabay bahagyang namalo “Sira! hindi naman yun!”

Napangiti na lang ito at nagpaliwanag “Alam mo, mas pinanghihinayangan ko ang mga oras na hindi kita nakakasama kaysa sa binabayad natin dito”

“Naks!” sabay muling bumalik sa pagkakayakap kay Oscar “Bakit di na lang kaya tayo mag renta ng apartment sa tingin mo?” patuloy ni Alberta.

“Pwede din, pero isipin mo may mga pamilya pa rin naman tayong umaasa sa’tin. Kailangan ko pang patapusin si Bunso sa highschool, tapos ikaw kailangan mo pa rin namang tulungan magulang mo di ba? Mahirap pa ring maubliga sa buwanang renta saka…”

Biglang mauudlot ang kanilang usapan dahil sa isang tawag sa telepono. “Sir extend pa po ba kayo?”

Sa ganitong pagkakataon, matatapos ang maiiinit na sandali ng magnobyo. Muling papasok sa trabaho kinabukasan, kakain, uuwi, matutulog at iba pa. Nabubuhay ang tulad nila sa pauulit-ulit na senaryong nangyayari araw-araw, magkakaroon lang ng kakaiba kapag sila’y mag-aaway.

“May problema ba? ‘Di mo man kasi nirereplyan ang mga text ko” pang-uusisa ni Alberta habang papalabas sila sa papasara nang pamilihan noon.

“Mahal wala nga akong load, sana tinawagan mo ko” paliwanag ni Oscar.

“Wala akong pantawag!”

“kita mo!? Ibig sabihin lang nyan hindi makakatext ang walang pangtext, at hindi din makakatawag ang walang pantawag. Kung mayroon mang problema, iyon ay ang wala tayong load”

“Ewan ko sayo!”

At syempre, pagkatapos ng pag-aaway, saan pa ba ang susunod?

—–oOo——

Ugali ni Alberta na patayin ang mga ilaw. Kung mayroon mang liwanag, ito ay magmumula lang sa siwang sa pinto ng palikuran. Kung mayroon namang bintana, tanging doon lamang manggagaling ang tanglaw nila sa kanilang paglalakbay. May paniniwala kasi syang hindi dapat ipinapakita sa isang lalake ang kabuuan ng pisikal na pagkatao nya. Iba pa rin daw kasi  kung may kaunti ka pa ring tinatagong hiwaga.

Mag-uumapaw na naman ang kanilang pagmamahalan. Mga hinahabol na hiningang nagdadala sa kanila sa kaulapan. Mga pasakit na nagdudulot sa kanila ng kaginhawaan. At mga pribilehiyong pinataw nila sa isa’t isa. Muling huhugot ng malalim na paghinga. Babagsak. At magwiwikang “Mahal kita”.

“Mahal limang taon na tayong ganito, nakatapos na lahat-lahat sa high school ang bunso n’yo, kailan pa ba tayo magsasama?” pagtatanong ni Alberta sa akyong pagyakap kay Oscar.

“Ayan ka naman, magkano ba sahod ko? Magkano ba sahod mo? Kahit pagsamahin pa natin ang kinikita natin kakapusin tayo. Ayaw mo naman sa’min!” Iretableng pagsagot nito.

Tutunog ang telepono. “Sir, extend pa po ba kayo?”

—–oOo——

Natapos na naman ang ika-anim na buwan na pamamasukan ni Oscar sa kanyang ahensya. At dahil isa syang contractual, bibihira lang ang napepermanente sa trabaho. Kaya naman nagkusa na s’yang maghanap ng ibang mapapasukan at mapalad namang nakakuha din agad.

Namasukan s’ya bilang company driver na naging personal driver din ng presidente ng kumpanya kalaunan. Mas di hamak na mas maganda ang pasweldo, madalas pang naaabutan at kumpleto pa sa benepisyo. Sapat na iyon para unti-unting makaipon.

Sa kabila ng bago nilang katayuan, nagkakaroon pa rin naman sila ng pagkakataon upang maisingit ang kanilang pagkikita minsan sa isang linggo. Madalas nagagamit pa nga ni Oscar ang sasakyan na kanyang amo sa pamamasyal.

Mabilis na tumakbo ang panahon, at saktong Ika-anim na taon na nilang magnobyo ngayon. At tulad ng kanilang nakagawian na pumasok sa lugar na may apat na kanto, sa unang pagkakataon hindi nila ito magagawa.

Marahil bunga ng tawag ng trabaho ni Oscar.

Sa anim na taon ng pagiging magnobyo nila, hindi pa nabigo si Oscar! -ngayon lang.

Hilig nitong manupresa kaya hindi n’ya sinasabi kung saan sila pupunta kahit alam na ni Alberta na sa bahay-panuluyaan naman ang bagsak nila.

Ika-nga, halos tubuan na ng ugat si Alberta sa kahihintay kay Oscar sa labas ng pamilihan na kapwa nila dating pinapasukan. Subalit walang dumating bukod sa text na nagmula kay Oscar.

“Mahal, sorry na. Nandito pa rin kasi si boss sa event. Mukhang hindi na ako aabot, next time na lang ha, I LOVE YOU”

Matapos noon, bagama’t patuloy pa rin ang tawagan at pakikipag kumunikasyon nila sa isa’t isa, nalimitahan na ang kanilang pagkikita. Ang halos dalawang beses nila na pagpunta sa paboritong bahay-panuluyan sa loob ng isang buwan, ngayon isang beses na lang, minsan wala pa.

Nakaramdan na si Alberta na tila nagbabago na itong si Oscar.

–oOo–

Isang araw nagpabinyag ng anak ang kapwa kahera ni Alberta na si Shiela. Dumalo s’ya dito. Linggo iyon, hindi nya naisama si Oscar dahil isang araw lang ang pahinga nito, Sabado pa.

Habang kumakain sila sa handaan, nakaramdam si Alberta nang pagsama ng pakiramdam, naging kantsawan tuloy s’ya na mga katrabaho n’ya na baka daw s’ya na ang susunod na magpapabinyag.

“Naku! h’wag kayong ganyan. Ang totoo n’yan magdadalawang buwan na rin akong di dinadatnan” ani Alberta

Napalakas naman ng boses ang kapwa nitong kaherang si Shiela “Wow congrats! Sabi ko na nga ba e parang may kakaiba sayo”

’Wag muna sana, o sige pasenya na mauna na ko ha” pagpapaalam at pangambang sambit ni Alberta.

Nagpahabol naman ng bilin si Shiela “Para makasiguro ka, magpacheck-up ka na o try mo munang gumamit ng pregnancy test, mura lang naman yun!”

Matapos makabili, nagulat na lang s’ya ng masulyapan n’ya ang pamilyar na mukha sa salamin ng isa sa mga kainan, malapit sa lugar ng handaan. Gustuhin n’ya man lumapit, tila nagdadalawang isip sya sa pwede n’yang matuklasan. May kausap na babae si Oscar!

Lakas-loob s’yang pumasok subalit napaatras din nang makita n’ya ng personal ang babaeng todo pustura. Nanliit si Alberta. Gusto nya sanang ungkatin kung sino man iyon pero pinangunahan s’ya takot na baka tama nga ang iniisip n’ya. At kung totoo nga ang pangamba niya, s’ya na rin ang makasasagot kung bakit s’ya nagawang ipagpalit ni Oscar sa babaeng iyon.

–oOo–

Gabi na nang may isang sasakyan ang tumigil sa harap ng bahay nila Alberta, sigurado s’ya na si Oscar iyon. Pinagbuksan n’ya ito ng pinto at maaliwas na mukha ni Oscar ang sumalubong sa kanya.

“Mahal tara na! nasa Singapore si Boss ng tatlong araw, kaya 3 days din akong walang pasok. P’wede na natin i-celebrate ang anniversary natin. tara!” Masayang balita ni Oscar.

“’Tara’ mo mukha mo! Sino yung kasama mo kanina!?”

“Hah?” pagtataka ni Oscar.

“Sige, magsinungaling ka pa!”

Bagamat alam na ni Oscar ang tinutukoy n’ya, pilit pa rin s’yang nagpatay-malisya.

“Kanina…? May problema ba?”

Nagulat na lang si Oscar sa sumunod na pangyayari, isang malakas na pwersa mula sa palad ni Alberta ang dumampi sa pisngi nya, kasabay ng napakalakas na pagkakasara ng pintuan.

Makailang ulit kumatok si Oscar at halos magsisigaw na din sa pagpapaliwanag. Subalit ang Nanay na lang ni Alberta ang humarap sa kanya.

“Oscar, bukas nyo na lang pag-usapan yan hating gabi na rin, magpalipas muna kayo ng nararamdaman nyo.”

Wala nang nagawa si Oscar kundi umalis at nagpasabing babalik na lang siya kinabukasan.

–oOo–

Walang Oscar na bumalik kinabukasan.

Kaya nagkusa ng pumunta si Alberta sa bahay nito dala ang magandang balita habang hawak ang aparatong may dalawang guhit na pula.

Mula sa harap ng bahay nila Oscar isang asul na sasakyan ang nakaparada dito. Huminga s’ya ng malalim at inisip ang mga pangungusap na babanggitin n’ya kapag nagkaharap na sila ni Oscar.

Subalit nag-init na lang bigla ang mga mata nito nang makita n’yang pababa sa sasakyang iyon ang perehong babaeng nakita nyang kasama ni Oscar sa isang kainan.

Pero bago pa man nya nakadaop-palad ang babae, sinalubong na agad sya ni Olivia- ang nakababatang kapatid ni Oscar.

Napayakap na lang ito ng mahigpit sa kanya, na sya namang pinagtakhan at kinabilis ng pagtibok ng puso nito. Lalo na’t nagsimula ng lumuha si Olivia.

“Ate! wala na si kuya iniwan na tayo!” madamdaming pahayag nito.

Hindi malaman ni Alberta ang sasabihin o itatanong kaya nakuha n’ya na lang makinig habang nagkukusa na rin ang mga emosyon mula sa mga mata nya.

“Naaksidente si kuya kagabi! nadala pa daw sa ospital pero hindi na rin daw kinaya”

Kinaguho na iyon ng mundo ni Alberta. Napaupo na lang sya sa sofa nang makapasok na ito sa bahay nila Oscar habang hindi pa rin makapaniwala sa pangyayari habang patuloy pa rin ang pag-agos ng emosyon nito.

Nang magsimula ng magsalita ang babaeng kanina pa palinga-linga sa tapat ng bahay nila Oscar na tila may hinahanap, nabigay nito ang mga hinihingi at kasagutan sa tanong ni Alberta kay Oscar.

“Magandang umaga po, magtatanong lang po sana. Dito po ba nakatira si sir Oscar Pelayo? Ako po si Minda, hindi ko kasi macontact number nya. Nagkita po kami ni Sir kahapon ibibigay ko lang po sana ‘tong papers. Sa real estate po ako regarding po sa House and Lot na ni-loan nya”.

+WAKAS+

KM3: TINIG (HIGIT SA TINIG)


Sa panahong napapamura ka sa hirap ng buhay kasabay ng pagdaing ng naghuhumiyaw mong sikmurang kumakalam, madalas mong tampulan ng sisi ang pamahalaan.

“‘tang ina! kung hindi dahil sa mga Buwaya sa gobyerno hindi tayo magkakaletse-letse!”

Sa sitwasyon tila mahirap ka pa sa dagang naninir’han sa suluk-sulok ng siyudad. Habang tumatae sa tinatawag na ilog ng buhay. Masasabi mong pinagkaitan ka ng panahon, sinakluban ng pagkakataon. Bukod pa sa sinasabi mong langit at lupa.

Continue reading KM3: TINIG (HIGIT SA TINIG)

KAMALAYANG MALAYA: ANG BUWAN SA ARAW


Nagmamadali.. Katumbas ng tatlong hakbang bawat segundo. Walang anu-ano kung may paa kang maapakang hindi mo naman kaanu-ano.

“Ano bang hinahabol mo?” “Ang kasiyahang karugtong ng pangarap mo? o mga senaryo sa bawat araw na nagpapahirap sayo?”

Sa wakas, nagbunga din ang pagmamadali ko, hindi man ako nakita,
nasulyapan ko naman ang taong bumubuo ng bawat araw ko.

Nagmamadali… walang pinagkaiba sa nangyari kahapon, pero ang bawat araw na nagdaraan katumbas ng buwan sa araw; sa gabi’y makikita mong nakangiti, subalit kabaliktaran naman sa araw. “Nakita mo na ba?” O sadyang ako lang talaga ang nakakakita, noong ako’y tumingala para hindi tumulo ang pinanghihinayan kong luha? Kasabay ng paghingi ng awa sa sang-kaulapan na nawa’y tubusin na ang pinagdadaanan kong sigwa.

“Ilang buwan na ba?” “Ano bang binibilang mo? Mga buwan bang dapat ay magkasama pa kayo? O mga buwang patuloy na nagpapahirap pa rin sayo? O baka naman ang pinakahihintay mo kung kailan matitigil ang pagtibok nito?”

Noon, nakikita ko pa ang repleksyon ko sa tubig-dagat kahit gabi pa ito.

Noon, kasing ganda pa ng repleksyon ng buwan sa dagat ang nararamdaman ko. At kawangis ng linaw ng brilyante ang ningning ng tubig habang panatag at kumikislap ang mga ito.

Pero ngayon? nagtataka ako kung bakit kasing liwanag pa rin ng buwan, ang mga ningning ng tubig sa karagatan tulad ng pag-ibig ko.  Subalit di na kasing ganda ng pisikal na nakikita ang nararamdaman ko.

Ang liwanag? katumbas ng isang sangang nakadantay sa dalampasigan may iisang dahon na lang rin na maaari pang hanginin at malaglag.

Ang ningning? katumbas na ng luhang kumikislap subalit di na naaaninag sa dilim ng kapaligiran at patuloy na nalulunod sa sobrang kalungkutan.

Ang payapang tubig? katumbas naman ng mga hikbi sa unan at mga panaginip na nais mong pasukin upang mabigyan ng katuparan ang pangarap mong mayakap s’ya at mahagkan man lang, at doon ay makakaramdam ka ng kahit katiting na pagkakuntento.

Ang tanong, nakakalimot ba ang pag-ibig?
Ngayon… napatunayan ko, na ang taong tunay na umiibig,
kailan man ay hindi mo malilinlang.
At kahit ano pang-iwaksi mo dito, kailan man ay hindi ka nito lulubayan.

Ang kalayaan sa nararamdaman at kaisipan?
Hindi tulad sa isang paligsahan sa paunahan at palayuan ng malalangoy,
na kung gugustuhin mo ay puwede mong lagpasan lahat ng mga kalaban.

Hindi lahat ng natatalo sa pag-ibig ay nauuwi sa luhaan.
Sadya lang talagang may mas nasasaktan.
At tulad nga sa isang pelikula na mas mapalad daw ang mas nasasaktan,
dahil sila ang mas nagmamahal.

At tulad din sa isang kasabihang…

Wala namang maling pagmamahal, hindi mo naman mamahalin ang isang tao kung walang dahilan.  Sadyang may mali lang talagang sitwasyon na kahit anong gawin mong paraan ay kailan man ay hindi mo na ito mapapasakamay”

-Otep

Ang posteng ito ay lahok sa patimpalak ni Ginoong J. kulisap na may temang Kamalayang Malaya.

featured image not mine credit to the owner. :)